Əsas fikir
Fişinq təkcə link və əlavələrdən ibarət deyil: hesab ələ keçirmə və saxta ödəniş təlimatı da eyni etibar boşluğundan istifadə edə bilər. Müdafiə insanı, hesabı, cihazı və ödəniş prosesini birlikdə əhatə etməlidir.
Fişinq necə işləyir
Hücumçu tanınmış şəxs və ya xidməti təqlid edərək məlumat, hesaba giriş, pul və ya fayl açılmasını istəyə bilər. Bəzi mesajlar geniş auditoriyaya göndərilir, hədəfli fişinq isə konkret şəxsə və iş kontekstinə uyğunlaşdırılır. Smishing SMS vasitəsilə fişinqdir; vishing səsli zənglərdən istifadə edir. Messencerlərdə də aldadıcı sorğular yayıla bilər. Hər fişinq məktubunda link və ya əlavə olmur: birbaşa cavabla məlumat və ya ödəniş tələb edilə bilər.
Geniş yayılmış növlər və məqsədlər
Bu üsullar üst-üstə düşə bilər: eyni mesaj həm hədəfli, həm də əvvəlki yazışmanın dəyişdirilmiş surəti ola bilər. BEC iş e-poçtu ilə bağlı saxtakarlıqdır, pharming isə istifadəçini saxta sayta yönləndirir. Cədvəl fişinq üsullarını və onlarla əlaqəli hücumları müqayisə edir. Hücum üsulları nə ilə fərqlənir:
| Üsul | Fərqləndirici xüsusiyyət | Mümkün məqsəd |
|---|---|---|
| E-poçt fişinqi | Geniş auditoriyaya aldadıcı məktub | Hesablar, məlumat və ya pul |
| Hədəfli fişinq (spear phishing) | Konkret hədəfə uyğunlaşdırılmış mesaj | Hədəfli giriş və ya məlumat |
| Rəhbərlərə yönəlmiş fişinq (whaling) | Yüksək səviyyəli rəhbərlərin hədəflənməsi | Vacib giriş və ya təsdiqlər |
| SMS və zəng fişinqi (smishing və vishing) | Müvafiq olaraq SMS və səsli zənglər | Məlumatın açıqlanması və ya hərəkət |
| Məktubun dəyişdirilmiş surəti (clone phishing) | Həqiqi mesajın dəyişdirilmiş surəti | Zərərli ünvana və ya fayla yönəltmə |
| Biznes e-poçt hesabı saxtakarlığı (BEC) | Təqlid edilən və ya ələ keçirilmiş iş hesabı; zərərli link olmaya bilər | Saxta köçürmə və ya məlumat |
| Saxta sayta yönləndirmə (pharming) | Sayta girişin başqa ünvana yönləndirilməsi; linkə klik tələb olunmaya bilər | Hesab və ya ödəniş məlumatının açıqlanması |
Biznesə mümkün təsir
Uğurlu hücum hesabın ələ keçirilməsinə, saxta ödənişə, məxfi məlumatın açıqlanmasına və ya zərərli proqramın işə düşməsinə səbəb ola bilər. Müştəri məlumatlarının və ya əqli mülkiyyətin oğurlanması etibara və iş münasibətlərinə təsir edə bilər. Araşdırma və bərpa vaxt aparır, xidmətləri dayandıra və əməkdaşların iş yükünü artıra bilər. Hadisənin əhatəsinə və məlumatın növünə görə müştəri və tərəfdaşlara bildiriş, müqavilə və ya hüquqi qiymətləndirmə lazım ola bilər.
Müdafiəni bir neçə səviyyədə qurun
İşçilərə şübhəli mesajı necə bildirməyi öyrədin və poçt sistemində mövcud filtr, autentifikasiya və domen qoruma imkanlarını aktivləşdirin. Vacib məlumatlara giriş verən hesablar üçün çoxfaktorlu autentifikasiya (MFA) tətbiq edin; mümkün olduqda fişinqə davamlı üsul seçin, çünki hər MFA üsulu belə deyil. İstifadəçilərə yalnız lazım olan giriş hüququnu verin. Maliyyə hesabı dəyişikliyini əvvəlcədən məlum ayrıca kanalla yoxlayın və müstəqil ödəniş təsdiqi tətbiq edin. Bu tədbirlər riski azalda bilər, lakin hər hücumun qarşısını alacağına zəmanət vermir; hesabat və cavab prosesi də hazır olmalıdır.