Əsas fikir
Əvvəlcə cihazın aldığı ünvanı, maskanı, gateway-i və DNS-i görün; parametrləri dəyişməzdən əvvəl şəbəkə sahibinin planını yoxlayın.
Şəbəkə və onun əsas hissələri
Şəbəkə məlumat mübadiləsi üçün birləşdirilmiş cihazlardan, onları bağlayan kabellər və ya radio əlaqələrdən, həmçinin ümumi protokollardan ibarətdir. LAN ev və ya ofis kimi məhdud sahəni, MAN şəhər və ya kampus miqyasını, WAN isə daha geniş coğrafiyanı əhatə edir; WLAN simsiz LAN, PAN isə şəxsi qısa-məsafəli şəbəkədir. VPN ictimai şəbəkə üzərindən özəl resurslara qorunan tunel yaradır. Router müxtəlif IP şəbəkələri arasında paketləri yönləndirir; switch yerli seqmentdə cihazları birləşdirir; access point Wi‑Fi cihazlarını simli şəbəkəyə qoşur. Modem və router bir korpusda ola bilər, lakin funksiyaları fərqlidir.
Marşrutlaşdırıcı (router)
Şəbəkələr arasında paketləri yönləndirir; bəzi router-lər DHCP və NAT funksiyalarını da birləşdirir.
Kommutator (switch)
Simli cihazları bir yerli şəbəkədə birləşdirir.
Giriş nöqtəsi (access point)
Simsiz cihazlara mövcud yerli şəbəkəyə qoşulma imkanı verir.
IP ünvanı, maska və şəbəkə prefiksi
IP ünvanı cihazın şəbəkə interfeysini müəyyən edir. IPv4-də subnet maskası ünvanın hansı bitlərinin şəbəkəyə, hansılarının həmin şəbəkədəki interfeysə aid olduğunu göstərir; 255.255.255.0 maskası /24 prefiksinə uyğundur. Məsələn, 192.168.1.25/24 ünvanı 192.168.1.0/24 şəbəkəsindədir. Bu IPv4 alt şəbəkəsində .0 şəbəkə, .255 yayım ünvanıdır və ənənəvi host istifadəsi üçün .1–.254 qalır.
Alt şəbəkələr nə üçün ayrılır
Alt şəbəkə böyük ünvan sahəsini daha kiçik məntiqi seqmentlərə ayırır. Məsələn, /24-də 254 ənənəvi host ünvanı, /28-də isə 14 qalır. Bu sərhədlər ünvan planlamasını və idarəetməni asanlaşdırır; qonaq, IoT, server və ödəniş sistemlərini ayrı seqmentlərdə saxlamaq, aralarında yalnız tələb olunan trafiki firewall qaydaları ilə buraxmaq olar. VLAN-lar məntiqi bölgünü dəstəkləyə bilər. Firewall, şəbəkə monitorinqi, IDS/IPS, cihaz müdafiəsi və yeniləmələr bu bölgünü tamamlayır; daxili şəbəkədə olmaq özü-özlüyündə etibar üçün əsas deyil.
DHCP cihazı şəbəkəyə qoşur
DHCP cihazlara IP ünvanı və əlavə parametrləri — subnet maskası, default gateway, DNS və lease müddətini — avtomatik verir. IPv4 müştəri-server mübadiləsi adətən Discover, Offer, Request və Acknowledge mərhələlərindən keçir. Router ev şəbəkəsində DHCP serveri rolunu oynaya bilər; böyük şəbəkədə server ayrıca olur və relay başqa seqmentdəki serverə sorğunu çatdırır.
Discover
Cihaz yerli şəbəkədə DHCP serveri axtarır.
Offer
Server ünvan və parametrlər təklif edir.
Request
Müştəri təklif olunan ünvanı istəyir.
Acknowledge
Server təyinatı təsdiq edir və lease başlayır.
Dinamik, statik ünvan və rezerv
Noutbuklar və telefonlar kimi tez-tez şəbəkə dəyişən cihazlarda DHCP adətən daha rahatdır. Server və printer kimi eyni ünvanda tapılmalı cihazlara administrator statik ünvan verə və ya DHCP rezervi yarada bilər. Statik ünvanı DHCP hovuzundan kənar planlayın; üst-üstə düşən təyinatlar iki cihaz arasında IP konfliktinə səbəb olur.
DHCP parametrlərini icazəsiz dəyişiklikdən qoruyun
DHCP müştərisi ünvanla yanaşı gateway və DNS kimi vacib parametrləri də qəbul edir. Buna görə icazəsiz server yanlış çıxış yolu və ya resolver təklif edə bilər; çoxlu saxta sorğu isə ünvan hovuzunu tükəndirə bilər. İdarə olunan switch-də DHCP snooping və port nəzarətini inzibatçı konfiqurasiya etməli, DHCP snooping hadisələrini və müştərilərin aldığı server ünvanlarını təsdiqlənmiş siyahı ilə tutuşdurmalıdır. Routerdə standart idarəçi parolunu dəyişin, yeniləmələri quraşdırın, lazım deyilsə uzaq idarəetməni söndürün və qonaq/IoT cihazlarını ayrı seqmentdə saxlayın. Avtomatik ünvan almaq etibarlılıq göstəricisi deyil.
Windows-da ünvanları yoxlayın
Windows Command Prompt-da ipconfig aktiv adapterin IPv4/IPv6 ünvanını, maskanı və default gateway-i göstərir; ipconfig /all DHCP və DNS məlumatlarını da əlavə edir. VPN, Wi‑Fi və Ethernet adapterləri ayrı ünvanlar göstərə bilər. IPv4-də 10.0.0.0/8, 172.16.0.0/12 və 192.168.0.0/16 şəxsi ünvan sahələridir; bunlar şəbəkə daxilində işlədilir. İctimai ünvan router və ya provayder NAT-ı arxasında bir neçə cihaz üçün ortaq görünə bilər və adətən ipconfig nəticəsində görünmür; onu routerdən və ya provayderdən dəqiqləşdirin.
ipconfig
ipconfig /all
Əlaqə problemini mərhələlərlə araşdırın
Əvvəlcə adapterin bağlı olduğunu və gözlənilən ünvan, maska, gateway, DNS aldığını yoxlayın. Sonra yerli şlüzə və məlum domen adına məhdud sayda ping göndərin. Nümunədəki 192.168.1.1 ünvanını öz şlüzünüzün ünvanı ilə əvəz edin. Echo cavabının olmaması cihazın söndürülməsini sübut etmir: firewall və ya şəbəkə siyasəti ICMP-ni bloklaya bilər. Ünvan və gateway düzgün görünür, lakin ad həll olunmursa, DNS konfiqurasiyasını yoxlayın; şəbəkə parametrlərini dəyişmək üçün inzibatçı ilə razılaşdırın.
ping -n 4 192.168.1.1
nslookup example.com
Tez-tez verilən suallar
Ünvan nəticəsini oxuyarkən aktiv adapteri, şəbəkə sərhədini və DHCP rolunu nəzərə alın.
Niyə birdən çox IP ünvanı görünür?
Wi‑Fi və Ethernet, VPN və virtual adapterlər ayrı ünvanlar göstərə bilər. Tapşırığınızla əlaqəli adapterin aktiv olduğunu yoxlayın.
ipconfig ictimai ünvanı göstərirmi?
NAT arxasında ipconfig adətən yalnız cihazın lokal adapter ünvanını göstərir. İctimai çıxış ünvanını routerdən və ya provayderdən dəqiqləşdirin.
DHCP ünvanı cihazın tanındığını sübut edirmi?
Xeyr. DHCP şəbəkə parametrlərini verir; cihazın kimliyini təsdiqləmək və ona resurslara giriş vermək ayrıca giriş-nəzarət siyasətindən asılıdır.